BAKI,TurkicWorld Orxan Qədirzadə
Yeni sorğu nəticələri ABŞ cəmiyyətində milli kimlik və ölkənin qlobal mövqeyi ilə bağlı ciddi dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. AP-NORC tərəfindən aparılan araşdırmaya əsasən, amerikalıların yalnız təxminən dörddə biri ABŞ-ı dünyanın digər bütün ölkələrindən üstün hesab edir.
Sorğunun nəticələrinə görə, respondentlərin ən böyük qrupu — 44 faizi — ABŞ-ı “dünyanın ən böyük ölkələrindən biri, lakin digərləri ilə eyni səviyyədə” kimi qiymətləndirib. Təxminən 30 faiz isə açıq şəkildə digər ölkələrin ABŞ-dan daha yaxşı olduğunu düşünür. Bu göstərici 2016-cı ildə aparılan oxşar sorğu ilə müqayisədə əhəmiyyətli artım deməkdir; həmin vaxt bu rəqəm 19 faiz idi.
Araşdırma ABŞ cəmiyyətində uzun illərdir qəbul edilən “Amerika istisnalığı” (American exceptionalism) anlayışına münasibətin zəiflədiyini ortaya qoyur. Bu ideya ABŞ-ın siyasi sistemi, iqtisadi gücü və tarixi inkişafı səbəbindən dünya ölkələri arasında xüsusi və üstün mövqedə olduğunu iddia edirdi. Lakin yeni nəticələr bu baxışın əvvəlki qədər güclü olmadığını göstərir.
Sorğuya əsasən, gənc amerikalılar arasında ABŞ-a inam daha da aşağıdır. 30 yaşdan aşağı respondentlərin 44 faizi digər ölkələrin ABŞ-dan daha yaxşı olduğunu düşünür. Bu göstərici 60 yaşdan yuxarı qrupda isə 22 faizdir ki, bu da nəsillərarası fərqin kəskin olduğunu göstərir.
Eyni zamanda, “Amerika arzusu” (American dream) anlayışı ilə bağlı inam da zəifləyib. Respondentlərin 51 faizi hesab edir ki, bu anlayış keçmişdə doğru ola bilərdi, lakin hazırkı dövrdə artıq işləmir. Bu fikir xüsusilə sosial mobillik və iqtisadi imkanlar barədə narahatlıqların artdığını göstərir.
Siyasi bölgülər də nəticələrdə açıq şəkildə özünü göstərir. Respublikaçı respondentlərin təxminən yarısı ABŞ-ı bütün digər ölkələrdən üstün hesab etdiyi halda, demokratlar arasında bu fikri bölüşənlərin payı cəmi 7 faizdir. Bu isə ölkədə siyasi qütbləşmənin milli kimlik və qlobal baxışlara da ciddi təsir etdiyini ortaya qoyur.
Mütəxəssislər bu nəticələri ABŞ-da artan siyasi polarizasiya, iqtisadi qeyri-müəyyənlik və sosial dəyişikliklər fonunda milli özünüdərkdə baş verən transformasiyanın göstəricisi kimi qiymətləndirirlər.
