BAKI,TurkicWorld
“Ailədə mübahisələr qaçılmaz ola bilər, lakin onları anlayış, dialoq və mediasiya ilə sülhə çevirmək mümkündür” – Hümmət Əliyev
Ailə mübahisələrinin sülh yolu ilə həlli – Ailə mediasiyası nə vəd edir?
Turkicworld və VAO oxucularına mediasiya mədəniyyətinin müxtəlif istiqamətlərini təqdim edən silsilə müsahibələrimizi davam etdiririk. Bu həftə ailə münasibətlərində yaranan mübahisələrin məhkəməyə getmədən, qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həllini nəzərdə tutan ailə mediasiyası mövzusuna toxunuruq.
Mövzu ilə bağlı suallarımızı Mediasiya Şurasının üzvü, Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas–mediator Hümmət Əliyev cavablandırır. O, ailə mübahisələrinin həllində mediasiyanın rolunu, uşaqların maraqlarının qorunmasını və bu sahənin hüquqi əsaslarını oxucularımıza izah edir.
– Hümmət müəllim, ailə mediasiyası hansı mübahisələri əhatə edir?
Ailə mediasiyası ailə münasibətlərindən irəli gələn bir çox mübahisələrin sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş prosesdir. Bu sahədə ən çox rast gəlinən məsələlər boşanma zamanı tərəflər arasında yaranan anlaşılmazlıqlar, uşaqların kiminlə qalması, aliment öhdəlikləri, uşaqlarla ünsiyyət qaydası, birgə əmlakın bölüşdürülməsi və digər ailədaxili mübahisələrdir.
Mediasiyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, tərəflər münaqişəni məhkəmə çəkişməsi olmadan, qarşılıqlı razılıq əsasında həll edə bilirlər. Bu isə ailə münasibətlərində daha az gərginlik yaradır və gələcək münasibətlərin daha sağlam şəkildə davam etməsinə imkan verir.
– Bu prosesdə uşaqların maraqları necə qorunur?
Ailə mediasiyasında uşaqların maraqları həmişə prioritet hesab olunur. Mediator tərəflərlə işləyərkən ilk növbədə uşağın psixoloji vəziyyətini, inkişafını və gələcək rifahını nəzərə alır.
Tərəflər arasında əldə olunan razılaşmaların hər biri uşağın hüquq və mənafeyinə uyğun olmalıdır.
Məsələn, uşağın yaşayış yeri, valideynlərlə görüş qaydası və maddi təminat məsələləri müzakirə olunarkən mediator tərəfləri balanslı və uşağın xeyrinə olan qərar verməyə istiqamətləndirir.Bu yanaşma valideynlər arasında konfliktin uşağa mənfi təsirini minimuma endirməyə kömək edir.
– Ailə mübahisələri adətən emosional olur. Bu prosesdə emosional balans necə saxlanılır?
Doğrudur, ailə mübahisələri ən həssas və emosional sahələrdən biridir. Bu səbəbdən mediatorun əsas vəzifələrindən biri tərəflər arasında sağlam ünsiyyət mühiti yaratmaqdır.
Mediator tərəflərin bir-birini dinləməsini, fikirlərini sakit və konstruktiv şəkildə ifadə etməsini təşviq edir. Proses zamanı emosional gərginliyin azaldılması üçün xüsusi kommunikasiya və psixoloji yanaşma üsullarından istifadə olunur.
Beləliklə, tərəflər emosiyaların təsiri ilə deyil, daha çox məntiq və qarşılıqlı anlayış əsasında qərar qəbul edə bilirlər.
– Ailə mediasiyası məhkəməyə alternativ hesab oluna bilərmi?
Bəli, bir çox hallarda ailə mediasiyası məhkəmə prosesinə effektiv alternativ hesab olunur. Çünki mediasiya prosesi daha sürətli, daha az xərcli və daha çevikdir.
Məhkəmə proseslərində qərarı hakim verir, mediasiyada isə qərarı tərəflər özləri qəbul edirlər. Bu isə əldə olunan razılaşmanın daha dayanıqlı və tərəflər üçün qəbulolunan olmasına səbəb olur.
Bununla yanaşı, tərəflər razılığa gələ bilmədiyi halda məhkəməyə müraciət etmək hüquqları da qalır.
– Qanunvericilik bu sahəni necə tənzimləyir?
Azərbaycanda mediasiya fəaliyyəti xüsusi qanunvericiliklə tənzimlənir. “Mediasiya haqqında” qanun mediasiya prosesinin təşkili, mediatorların fəaliyyəti və tərəflərin hüquq və vəzifələrini müəyyən edir.
Ailə mübahisələrinin bir hissəsi üzrə mediasiya mərhələsi məhkəməyə müraciətdən əvvəl nəzərdə tutulur. Bu da tərəflərə mübahisəni daha sülh yolu ilə həll etmək imkanı yaradır.
Eyni zamanda əldə olunan mediasiya sazişi hüquqi qüvvəyə malik olur və tərəflər üçün icrası məcburi hesab edilə bilər.
Nəticə
Ailə münasibətləri cəmiyyətin ən həssas və vacib sahələrindən biridir. Bu münasibətlərdə yaranan mübahisələrin daha sakit, anlayışlı və humanist yollarla həll olunması həm ailə üzvlərinin, həm də xüsusilə uşaqların gələcəyi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Mediasiya məhz bu məqsədə xidmət edən müasir hüquqi mexanizmdir. O, tərəflərə qarşıdurma deyil, dialoq yolu ilə ortaq həll tapmağa imkan yaradır.
Hümmət Əliyevin də vurğuladığı kimi, ailə mediasiyası yalnız mübahisələrin həlli vasitəsi deyil, həm də ailə münasibətlərində qarşılıqlı hörmət və anlaşma mədəniyyətinin formalaşmasına xidmət edən mühüm bir platformadır. Bu isə sağlam cəmiyyətin qurulması üçün vacib amillərdən biridir.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti,
"İlqaroğlu" Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 450.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: [email protected]
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44
