BAKI,TurkicWorld Orxan Qədirzadə
Səudiyyə Ərəbistanının qərbi və cənub-qərbində, o cümlədən Məkkə bölgəsində avqustun sonlarında yağan güclü yağışların səbəbləri ilə bağlı yeni izahlar ortaya çıxıb. Alimlər bu hava hadisəsində mövsümi dəyişikliklərlə yanaşı, “El-Ninyo” və Hind okeanının dipolu kimi iqlim amillərinin də rol oynaya biləcəyini bildirirlər.
Ərəb coğrafiyasında qədimdən avqust ayında yağan güclü yağışlar Süheyl ulduzunun görünməsi ilə əlaqələndirilib. Lakin elmi baxımdan Yerdən təxminən 310 işıq ili uzaqda yerləşən bu ulduzun atmosferə birbaşa təsir etdiyini göstərən heç bir fiziki mexanizm yoxdur.
Bununla belə, Süheylin adətən avqustun sonlarında görünməsi ilə yağışlı hava arasında zaman baxımından uyğunluq mövcuddur. Bu dövrdə külək, rütubət və atmosfer təzyiqində mövsümi dəyişikliklər başlayır.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu il həmin proseslərə “El-Ninyo” iqlim hadisəsi də təsir göstərib. Sakit okeanın tropik hissəsində səth sularının qeyri-adi isinməsi ilə xarakterizə olunan “El-Ninyo” qlobal hava dövranını dəyişdirərək bəzi bölgələrdə rütubətli havanın yüksəlməsini və güclü yağıntıların yaranmasını təşviq edə bilər.
Araşdırmalar göstərir ki, “El-Ninyo” və Hind okeanının dipolu Səudiyyə Ərəbistanında güclü leysan və göy gurultulu fırtınalar üçün əlverişli atmosfer şəraitinin yaranma ehtimalını artıra bilər. Lakin güclü avqust yağışlarının baş verməsi üçün bu hadisələrin mütləq mövcud olması şərt deyil.
Məkkə bölgəsində son hava hadisəsinin əsas səbəblərindən biri isə Qırmızı dənizdən gələn rütubətli hava ilə şərqdən daxil olan isti və quru hava kütlələrinin qarşılaşması olub. Rütubətli hava daha yüngül olduğundan yuxarı qalxıb, yüksək atmosferdəki nisbətən soyuq hava isə kondensasiyanı sürətləndirərək güclü leysan və göy gurultulu buludların yaranmasına səbəb olub.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, “El-Ninyo” bu prosesdə daha çox dolayı sürətləndirici amil rolunu oynayıb. Əsas hava hadisəsi isə yerli hava kütlələrinin qarşılaşması, yüksək rütubət və atmosfer təzyiqindəki dəyişikliklərin birgə təsiri nəticəsində formalaşıb.
