BAKI,TurkicWorld
ABŞ Prezidenti Donald Tramp noyabrda keçiriləcək Konqresə aralıq seçkilərinə qədər İrana qarşı yeni bombardman əməliyyatları həyata keçirmək niyyətində olmadığını bildirib. Bununla belə, ABŞ mediasında Pentaqonun seçkilərdən əvvəl İrana yenidən zərbələr endirilməsi üçün hərbi planlar hazırladığına dair məlumatların yayılması Vaşinqtonun gələcək addımları ilə bağlı suallar doğurub.
TurkicWorld xəbər verir ki, Tramp administrasiyasının İranla bağlı mövqeyi ABŞ-da seçki kampaniyasının davam etdiyi və müharibənin ictimai dəstək baxımından ciddi çətinliklərlə üzləşdiyi bir dövrdə müzakirə olunur. Prezidentin hərbi əməliyyatları seçkilərdən əvvəl bərpa etmək istəmədiyini bildirməsinə baxmayaraq, əvvəlki hadisələr onun açıqlamaları ilə sonrakı hərbi qərarları arasında fərqlərin olduğunu göstərir.
Tramp seçkilərə qədər İrana zərbə endirmək istəmədiyini bildirib
Donald Tramp noyabrda keçiriləcək aralıq seçkilərindən əvvəl İrana qarşı yeni bombardman əməliyyatları planlaşdırmadığını açıqlayıb.
Lakin bir sıra Amerika media qurumları Pentaqonun həmin seçkilərdən əvvəl hərbi hücumların yenidən başlanmasına dair variantlar hazırladığını bildiriblər.
Bu məlumatlar ABŞ administrasiyasının İranla bağlı hərbi seçimləri tamamilə gündəmdən çıxarmadığına dair müzakirələrə səbəb olub.
Bununla belə, hərbi planların hazırlanması onların mütləq həyata keçiriləcəyi anlamına gəlmir. Pentaqonun mümkün əməliyyat variantları üzərində işləməsi ilə prezidentin konkret hücum qərarı verməsi fərqli mərhələlərdir.
Hazırda Trampın İrana qarşı yeni hərbi əməliyyatlara başlanması barədə qərar qəbul etdiyinə dair təqdim olunan məlumatlarda təsdiq yoxdur.
Fevralın 28-dəki hücumlar yenidən xatırlanır
Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarla bağlı əvvəlki açıqlamaları da diqqət mərkəzinə düşüb.
Məlumata əsasən, ABŞ qüvvələri fevralın 28-də İran ərazisinə zərbələr endirib. Həmin vaxt tərəflər arasında diplomatik danışıqlar davam edirdi.
Hücumdan cəmi bir gün əvvəl Donald Tramp İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlanması barədə hələ qərar vermədiyini bildirmişdi.
Bu hadisə prezidentin hərbi planlarla bağlı ictimai açıqlamalarının gələcək qərarları qəti şəkildə müəyyən etmədiyinə dair arqumentlərdən biri kimi göstərilir.
Trampın İran məsələsində əvvəllər də niyyətlərini gizlətmək və ya qarşı tərəfi qeyri-müəyyənlik şəraitində saxlamaq taktikasından istifadə etməkdə ittiham olunduğu qeyd edilir.
Lakin bu ittihamlar prezidentin hazırkı açıqlamasının mütləq yeni hücum hazırlığını gizlətdiyini sübut etmir.
İsrailin 12 günlük müharibəsi zamanı da oxşar vəziyyət yaşanıb
Trampın İranla bağlı qərarlarının əvvəlki nümunələrindən biri 2025-ci ilin iyununda İsrail və İran arasında baş vermiş 12 günlük müharibə ilə əlaqələndirilir.
Həmin dövrdə ABŞ Prezidenti İrana qarşı mümkün hərbi müdaxilə barədə qərarını iki həftə ərzində açıqlayacağını bildirmişdi.
Bununla belə, ABŞ qüvvələri İsrailin İranla 12 günlük müharibəsinin sonuna yaxın İran ərazisinə zərbələr endirmişdi.
Bu hadisə Vaşinqtonun hərbi qərarlarının əvvəlcədən açıqlanan siyasi vaxt çərçivəsindən daha tez dəyişə biləcəyini göstərən nümunə kimi qiymətləndirilir.
Məhz buna görə Trampın noyabr seçkilərinə qədər hücum planlaşdırmadığına dair son bəyanatı da ABŞ-ın mümkün hərbi addımları ilə bağlı müzakirələri tam dayandırmayıb.
İranla müharibə ABŞ-da seçki risklərini artıra bilər
İrana qarşı hərbi əməliyyatların yenidən başlanmasının vaxtı ABŞ-ın daxili siyasi gündəliyi baxımından da əhəmiyyət daşıyır.
Mənbədə qeyd olunur ki, İranla müharibə Amerika ictimaiyyəti arasında ciddi narazılıq doğurur və geniş ictimai dəstəyə malik deyil.
Bu şəraitdə noyabrda keçiriləcək Konqresə aralıq seçkilərindən əvvəl yeni hərbi əməliyyatların başlanması Tramp administrasiyası üçün siyasi risklər yarada bilər.
Aralıq seçkiləri ABŞ Konqresinin tərkibinə təsir göstərdiyindən hərbi əməliyyatların genişlənməsi seçicilərin administrasiyanın xarici siyasətinə münasibətində rol oynaya bilər.
Müharibənin davam etdirilməsi və ya yenidən genişləndirilməsi ilə bağlı qərarların seçki kampaniyası dövründə daha çox siyasi müzakirəyə səbəb olması mümkündür.
Bununla belə, seçicilərin gələcək davranışı və hərbi qərarların seçki nəticələrinə konkret təsiri barədə qəti nəticə çıxarmaq mümkün deyil.
Seçkilərdən sonra hərbi əməliyyatların bərpası mümkündürmü?
Trampın İrana qarşı hərbi əməliyyatları noyabr seçkilərindən sonra bərpa edə biləcəyi ehtimalı da müzakirə olunur.
Bu yanaşmaya əsasən, seçkilər başa çatdıqdan sonra yeni hərbi əməliyyatların administrasiya üçün birbaşa seçki riskləri müəyyən qədər azala bilər.
Donald Tramp ABŞ Konstitusiyasının prezidentlik müddətinə dair məhdudiyyətlərinə görə növbəti prezidentlik müddətinə namizəd ola bilməz.
Lakin bu məqam onun administrasiyasının siyasi qərarlarının Konqresdəki Respublikaçılar Partiyasına, ictimai rəyə və ABŞ-ın beynəlxalq münasibətlərinə təsir göstərməyəcəyi anlamına gəlmir.
Bundan başqa, hərbi əməliyyatların bərpası yalnız daxili siyasi hesablamalardan deyil, regiondakı təhlükəsizlik vəziyyətindən, diplomatik proseslərdən və administrasiyanın strateji qərarlarından da asılı olacaq.
Vaşinqtonun İran siyasətində qeyri-müəyyənlik davam edir
ABŞ Prezidenti seçkilərdən əvvəl İrana qarşı yeni bombardman əməliyyatları həyata keçirmək niyyətində olmadığını bildirsə də, hərbi planlarla bağlı media məlumatları Vaşinqtonun bütün variantları nəzərdən keçirdiyi barədə müzakirələri gücləndirib.
Trampın əvvəlki hərbi qərarları onun açıqlamaları ilə real əməliyyatların vaxtı arasında fərqlər yarana bildiyini göstərir.
Digər tərəfdən, ABŞ mediasında hərbi planların mövcudluğuna dair məlumatların yayılması hücum qərarının artıq verildiyini təsdiqləmir.
Əsas sual Tramp administrasiyasının İranla bağlı hərbi variantlardan nə vaxt və hansı şərtlər altında istifadə edə biləcəyidir.
Hazırkı məlumatlar əsasında ABŞ-ın noyabr seçkilərindən əvvəl və ya sonra İrana qarşı yeni hərbi əməliyyata başlayacağını qəti şəkildə söyləmək mümkün deyil.
