BAKI,TurkicWorld Orxan Qədirzadə
Venesuelada baş verən güclü zəlzələlərdən sonra dağıntılar altında sağ qalanların axtarışı fasiləsiz davam edir. Təbii fəlakətdən üç gündən artıq vaxt keçdiyi üçün xilasedicilər sağ qalanların tapılması ilə bağlı ümidlərin getdikcə azaldığını bildirirlər.
Son məlumata görə, zəlzələlər nəticəsində həlak olanların sayı 1430 nəfərə çatıb. Eyni zamanda on minlərlə insanın itkin düşdüyü bildirilir.
Dağıntılar ölkənin müxtəlif şəhərlərini əhatə edib. Zəlzələ onsuz da uzun müddətdir iqtisadi böhran və siyasi qeyri-sabitlik yaşayan Venesuelada vəziyyəti daha da ağırlaşdırıb. ABŞ xüsusi təyinatlı qüvvələrinin bu ilin yanvarında ölkənin keçmiş lideri Nikolas Maduronu hakimiyyətdən uzaqlaşdırmasından sonra ölkədə siyasi keçid prosesi davam edir.
Məlumatlara görə, milyonlarla insan hazırda içməli su, kanalizasiya sistemi və digər əsas yaşayış ehtiyaclarından məhrum qalıb.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, təbii fəlakətlərdən sonra ilk 72 saat sağ qalanların tapılması üçün ən vacib dövrdür. Bu müddət başa çatdıqdan sonra axtarış əməliyyatları əsasən cəsədlərin çıxarılmasına yönəlir.
Adının açıqlanmasını istəməyən Salvadorlu xilasedici bildirib ki, hazırkı mərhələdə dağıntılar altında əsasən meyitlərin qalması ehtimalı yüksəkdir. Bununla belə, hələ də sağ qalan insanların tapılacağına ümid etdiklərini qeyd edib.
Buna baxmayaraq, şənbə günü ölkənin şimalındakı Karaballeda şəhərində dağıntılar altından 11 yaşlı oğlan uşağı sağ çıxarılıb.
Venesuelanın müvəqqəti rəhbəri Delsi Rodriges xilasedilmə əməliyyatını əks etdirən videogörüntünü sosial şəbəkə hesabında paylaşaraq bildirib ki, xilas edilən hər bir insan Venesuela üçün yeni ümid mənbəyidir.
Yerli hakimiyyət orqanlarının fəlakətə reaksiyası ilə bağlı ictimai narazılıqlar fonunda Delsi Rodriges müxtəlif ölkələrin göstərdiyi humanitar yardıma görə təşəkkür edib.
ABŞ rəsmiləri bildiriblər ki, Simon Bolivar Beynəlxalq Hava Limanının uçuş-eniş zolaqlarından biri qismən fəaliyyətini bərpa edib və artıq ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin C-17 tipli hərbi-nəqliyyat təyyarələrini qəbul edə bilir.
Bundan əlavə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus gəminin Venesuela sahillərinə çatdığı açıqlanıb.
Xilasetmə əməliyyatlarında yerli sakinlər də fəal iştirak edirlər. Onlar xüsusi texnika çatışmazlığı səbəbindən əlləri ilə uçmuş binaların dağıntılarını təmizləməyə çalışırlar.
ABŞ-ın Mayami şəhərindən təkbaşına Venesuelaya gələn avstraliyalı yanğınsöndürən Kreyq Demeyon bildirib ki, bölgədə vəziyyət olduqca xaotikdir. Onun sözlərinə görə, yüksək temperatur, təşkilati problemlər və qarışıqlıq işləri çətinləşdirir, lakin hələ də sağ qalan insanların tapılacağına ümid var.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Humanitar Məsələlər üzrə rəhbəri Tom Fletçer bildirib ki, ölənlərin sayı yaxın günlərdə daha da arta bilər. Onun sözlərinə görə, hazırda 50 mindən çox insan itkin düşmüş hesab olunur.
Ən çox zərər çəkən Karakasın şimalındakı La Quayra bölgəsində isə cümə günü sevindirici hadisə yaşanıb.
Yerli sakinlər 7,2 və 7,5 bal gücündə baş vermiş iki zəlzələdən təxminən 32 saat sonra dağıntılar altından körpə uşağı sağ çıxarmağa nail olublar.
Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə xilasedilən körpəni qucağında tutan şəxsin sevinc göz yaşları içində olduğu əks olunub.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Miqrasiya üzrə Agentliyi bildirib ki, mövcud əhali və dağıntılarla bağlı məlumatların təhlili nəticəsində 6,76 milyona qədər insanın zəlzələdən təsirlənə biləcəyi müəyyən edilib.
Qurum qeyd edib ki, bu insanların təcili sığınacaq, təhlükəsiz içməli su, sanitariya və gigiyena xidmətləri, tibbi yardım, müdafiə tədbirləri və digər zəruri humanitar yardımlara ehtiyacı olacaq.
Venesuela Milli Assambleyasının sədri Xorxe Rodriges açıqlayıb ki, indiyədək 1430 nəfərin öldüyü, 3238 nəfərin isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri aldığı təsdiqlənib.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ölkəyə dəyən maddi zərərin təxminən 6,7 milyard ABŞ dolları olduğunu hesablayır. Bu məbləğ Venesuelanın ümumi daxili məhsulunun təxminən 6 faizinə bərabərdir.
Fəlakətdən zərər çəkən sakinlər hökumətin fəaliyyətindən narazılıqlarını ifadə edirlər.
La Quayra şəhərində yaşayan Yessika Mendoza bildirib ki, 25 yaşlı qızı Yesimar Rodriges və 26 yaşlı kürəkəni Jomel Anaya evlərinin uçması nəticəsində həyatını itirib. O, yaxınlarının cəsədlərini morqa öz imkanları ilə aparmağa məcbur qaldığını, hadisə yerinə heç bir yardım gəlmədiyini deyib.
Onun sözlərinə görə, meyitlərin sürətlə çürüməyə başlaması səbəbindən ailə üzvləri vida mərasimi keçirilmədən kremasiya olunacaq.
Hökumət La Quayra ştatına giriş-çıxışı məhdudlaşdırıb, bölgəyə hərbçilər yerləşdirib və könüllülərin fəlakət zonasına daxil olması üçün xüsusi icazə sənədi alınmasını məcburi edib.
Bu qərar könüllülər arasında narazılıq yaradıb.
Paytaxtda icazə almaq üçün növbədə dayanan Karlos İtriaqo bildirib ki, insanların həyatını xilas etmək üçün belə xüsusi icazənin tələb olunması qəbuledilməzdir.
Digər könüllü Ezekiel Rivero isə səhər tezdən növbəyə dayandığını, lakin vaxt keçdikcə daha çox insanın həyatını itirdiyini söyləyib.
Delsi Rodriges bildirib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampla və dövlət katibi Marko Rubio ilə telefon danışığı aparıb. Onun sözlərinə görə, ABŞ rəsmiləri Venesuelaya dəstəyin davam etdiriləcəyini təsdiqləyiblər.
ABŞ bundan əvvəl açıqlamışdı ki, ölkəyə 250 nəfərdən çox əməkdaşdan ibarət xüsusi fəlakətə cavab qrupu göndərilir. Heyətin tərkibinə dağıntılar altında insanları aşkar etmək üçün xüsusi təlim keçmiş itlərlə çalışan üç axtarış-xilasetmə qrupu da daxildir.
Milli Assambleyanın sədri Xorxe Rodriges əlavə edib ki, ümumilikdə 21 ölkə Venesuelaya axtarış-xilasetmə qrupları göndərir.
Son zəlzələlər son yüz ildən artıq dövrdə Venesuelada baş vermiş ən güclü təbii fəlakətlərdən biri hesab olunur.
Neft ehtiyatları ilə zəngin olan ölkə son on ildən artıq müddətdə dərin iqtisadi böhran yaşayır. Bu böhran səhiyyə sistemi və digər dövlət xidmətlərinin zəifləməsinə səbəb olub, milyonlarla insan isə ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalıb.
Eyni zamanda Venesuela Nikolas Maduronun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasından altı ay sonra hələ də həssas siyasi keçid mərhələsini yaşayır.
Tarixdə oxşar gücdə baş vermiş zəlzələlər 2010-cu ilin yanvarında Haitidə 200 mindən çox, 2005-ci ilin oktyabrında isə Kəşmirdə 73 min nəfərin həyatına son qoymuşdu.
Rəsmi məlumata görə, Venesuelada həlak olanlar arasında 28 Portuqaliya, 6 İspaniya, 2 Braziliya, 7 Çin vətəndaşı, həmçinin bir Çili, bir İtaliya-Venesuela və bir Uruqvay vətəndaşı da var
