BAKI,TurkicWorld Orxan Qədirzadə
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İranın hərbi infrastrukturuna qarşı yeni genişmiqyaslı hava əməliyyatının başa çatdığını açıqlayıb. Bildirilib ki, zərbələr İranın Hörmüz boğazında kommersiya gəmilərinə hücumlarına cavab olaraq həyata keçirilib.
CENTCOM-un məlumatına görə, son əməliyyat zamanı İran ərazisində təxminən 90 hərbi obyekt vurulub. Hədəflər sırasında hava hücumundan müdafiə sistemləri, sahil müşahidə vasitələri, raket və pilotsuz uçuş aparatlarının saxlanıldığı anbarlar, hərbi-dəniz qüvvələrinə məxsus obyektlər və İran sahillərində yerləşən logistika infrastrukturu yer alıb.
ABŞ ordusu xatırladıb ki, iyulun 7-də də İranın Hörmüz boğazında hərəkət edən üç kommersiya gəmisinə hücumundan sonra ölkənin təxminən 80 hərbi hədəfinə, o cümlədən İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusuna məxsus 60-dan çox sürətli katerə zərbələr endirilmişdi.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp daha əvvəl İranla əldə olunmuş müvəqqəti razılaşmanın artıq qüvvədə olmadığını bəyan etmiş və Tehranın Hörmüz boğazında gəmilərə hücumlarını davam etdirəcəyi təqdirdə daha sərt tədbirlərin görüləcəyi barədə xəbərdarlıq etmişdi.
Tramp bildirib ki, son hava zərbələri İranın əvvəlki gün ticarət gəmilərinə qarşı hücumlarına cavab xarakteri daşıyır. Onun sözlərinə görə, bu cür hadisələr təkrarlanarsa, nəticələri daha ağır olacaq.
İran dövlət mediası ABŞ əməliyyatından sonra ölkənin cənub sahillərində bir sıra güclü partlayışların baş verdiyini xəbər verib.
Məlumatlara görə, Kiş adası üzərində döyüş təyyarələrinin uçuşu müşahidə olunub, Bəndər-Abbas, Çabahar, Konarak və Sirik liman şəhərlərində partlayışlar qeydə alınıb. Bəzi yaşayış məntəqələrində elektrik enerjisinin verilişində fasilələr yaranıb.
Partlayışların İranın Buşehr şəhərində yerləşən atom elektrik stansiyası kompleksi yaxınlığında da baş verdiyi bildirilir.
İransəhr şəhərində isə hava zərbəsi nəticəsində hava limanında çalışan yanğınsöndürənin həlak olduğu açıqlanıb.
İran mediası həmçinin ölkənin şimal-şərqində yerləşən Gülüstan vilayətində dəmir yolu körpüsünə hücum edildiyini bildirib. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu isə Məşhəd şəhərinə gedən yolda iki körpünün vurulduğunu açıqlayıb. Həmin şəhərdə ölkənin müharibə zamanı həlak olmuş ali dini rəhbəri Əli Xameneinin dəfn mərasiminin keçirilməsi planlaşdırılır.
CENTCOM bəyan edib ki, əməliyyatın əsas məqsədi İranın Hörmüz boğazında beynəlxalq gəmiçiliyə təhlükə yaratmaq imkanlarını zəiflətməkdir. Müharibədən əvvəl dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz ticarətinin təxminən beşdə biri bu boğaz vasitəsilə həyata keçirilirdi.
ABŞ ordusu vurğulayıb ki, Vaşinqton İranı beynəlxalq kommersiya gəmiçiliyinə qarşı son hücumlarına görə məsuliyyətə cəlb edir.
İran isə Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin yalnız Tehran tərəfindən müəyyən edilən qaydalar əsasında mümkün olacağını bəyan edib.
İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf bildirib ki, ABŞ təzyiq və öhdəliklərin pozulmasının artıq nəticəsiz qalmadığını anlamalıdır. Onun sözlərinə görə, İrana zərbə endirilərsə, cavab da veriləcək.
İranın ali rəhbərinin hərbi müşaviri Möhsün Rzayi də ölkəsinə qarşı hücum edən tərəflərin ciddi şəkildə cəzalandırılacağını bəyan edib.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə son əməliyyatlardan əvvəl münaqişənin uzunmüddətli hərbi qarşıdurmaya çevrilməyəcəyini desə də, zərurət yaranacağı təqdirdə ABŞ ordusunun əməliyyatları davam etdirə biləcəyini istisna etməyib.
O, həmçinin İranın elektrik stansiyaları, duzsuzlaşdırma müəssisələri və Xərq adasındakı neft istehsalı infrastrukturu da daxil olmaqla mülki obyektlərinin hədəfə alınması ehtimalını yenidən gündəmə gətirib.
ABŞ administrasiyası bildirib ki, son hərbi eskalasiya sürətlə başa çata bilər və diplomatik danışıqların davam etdirilməsi imkanları tamamilə aradan qalxmayıb.
Donald Tramp "Air Force One" təyyarəsində jurnalistlərə açıqlamasında İran tərəfinin onunla əlaqə saxladığını və razılıq əldə etmək istədiyini iddia edib. Lakin o, danışığın təfərrüatlarını açıqlamayıb.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş tərəfləri maksimum təmkin nümayiş etdirməyə çağırıb.
Pakistan və Qətər də gərginliyin azaldılması və diplomatik həll yollarının davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayıblar.
İran Xarici İşlər Nazirliyi bildirib ki, xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə Qətərin Baş naziri arasında telefon danışığı baş tutub və tərəflər regional problemlərin diplomatik vasitələrlə həllinin əhəmiyyətini qeyd ediblər.
ABŞ ordusunun məlumatına görə, İranın son raket və pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirdiyi cavab hücumları nəticəsində ABŞ hərbçiləri arasında itki qeydə alınmayıb və hərbi obyektlərə ciddi ziyan dəyməyib.
İran isə ABŞ-ın Küveyt və Bəhreyndə yerləşən hərbi obyektlərinə onlarla zərbə endirdiyini iddia edib.
Küveyt rəsmiləri iki ballistik raketin və 13 pilotsuz uçuş aparatının hava hücumundan müdafiə sistemləri tərəfindən zərərsizləşdirildiyini açıqlayıblar.
Bəhreyndə yerləşən Şeyx İsa aviabazasının da İran tərəfindən hədəfə alındığı bildirilib.
Münaqişənin yenidən kəskinləşməsi fonunda dünya bazarında neftin qiyməti Donald Trampın atəşkəsin başa çatdığı barədə bəyanatından sonra təxminən 8 faiz artıb.
Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının məlumatına görə, Hörmüz boğazında vəziyyətin qeyri-sabit qalması səbəbindən hazırda bölgədə təxminən 6 min dənizçi gəmilərdə çıxılmaz vəziyyətdə qalmaqda davam edir.
