BAKI,AzerVoice,TurkicWorld
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə görüşündə hələlik yekun sazişin əldə olunmadığını, lakin İranla danışıqların davam etdirilməsində israrlı olduğunu bildirib. Ağ Evdə 3 saatdan çox davam edən görüşü Tramp "çox məhsuldar" adlandırıb və ABŞ-İsrail münasibətlərinin mükəmməl səviyyədə qaldığını vurğulayıb.
Tramp qeyd edib ki, onun əsas prioriteti yeni bir nüvə sazişi imkanlarını araşdırmaq üçün Tehranla dialoqu davam etdirməkdir. O, bu üstünlük verdiyi variantı Netanyahuya da çatdırıb. "Əgər danışıqlar uğursuz olarsa, nələrin baş verəcəyini görəcəyik" deyən Tramp, İranın keçmişdə razılaşmadan imtina etdiyi zaman aldığı "gecə yarısı çəkic zərbəsini" xatırladaraq Tehranın bu dəfə daha məsuliyyətli olacağına ümid etdiyini bildirib. Tramp həmçinin Yaxın Şərqdə sülhün artıq bərqərar olduğunu və Qəzzada böyük tərəqqi əldə edildiyini qeyd edib.
Netanyahunun strateji tələbləri və "Hərəkət azadlığı"
İsrail mediası bu görüşü Tehranın nüvə proqramına qarşı Vaşinqton və Təl-Əviv arasında strateji koordinasiya üçün həlledici addım kimi qiymətləndirib. Netanyahu Tramp administrasiyasına təzyiq edərək danışıqların yalnız nüvə məsələsi ilə məhdudlaşmamasını, ballistik raket proqramını və regional proksi qüvvələrinə dəstəyi də əhatə etməsini tələb edib. İsrail lideri hətta diplomatik razılaşma əldə olunsa belə, İsrailin İrana qarşı "hərbi hərəkət azadlığına" sahib olması barədə təminat istəyib.
Görüşdə Qəzza mövzusu da müzakirə olunub; tərəflər İsrailin rəsmən qoşulduğu "Sülh Şurası" çərçivəsində sektorun bərpası və ABŞ-ın sülh planının ikinci mərhələsini nəzərdən keçiriblər. Analitiklər qeyd edir ki, Tramp tez bir zamanda diplomatik uğur qazanmağa meylli olsa da, Netanyahu İranın hər hansı cüzi güzəştinə qarşı sərt şərtlərin qoyulmasında və hərbi variantın masada qalmasında israr edir.
Təhdidlər və İqtisadi Təzyiq: Neft tankerlərinin müsadirəsi
Tramp "Axios" nəşrinə verdiyi açıqlamada İranın "çarəsiz şəkildə" saziş bağlamaq istədiyini, əks halda nəticələrin ağır olacağını bildirib. ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens də təsdiqləyib ki, danışıqlar uğursuz olarsa, Trampın əlində "başqa seçimlər" də var və dünyanın ən güclü ordusu hər an hərəkətə keçməyə hazırdır.
"Wall Street Journal"ın məlumatına görə, Vaşinqton Tehranı güzəştə məcbur etmək üçün İranın neft tankerlərini müsadirə etmək variantını nəzərdən keçirir. Hazırda Oman sahillərində yerləşən "USS Abraham Lincoln" aviadaşıyıcısı və raketlərlə təchiz edilmiş beş esmines bu cür əməliyyatlar üçün platforma rolunu oynaya bilər. Bununla belə, bu addımın Hörmüz boğazında naviqasiyaya təhlükə yaradacağı və qlobal neft qiymətlərini kəskin artıracağı barədə risklər də müzakirə olunur. ABŞ Nəqliyyat Nazirliyi artıq Hörmüz boğazı və Oman körfəzindəki ticarət gəmilərinə potensial təhdidlərlə bağlı xəbərdarlıq edib.
