BAKI,TurkicWorld
5 yanvar 2026-cı ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev milli mediaya geniş müsahibələr verərək, ötən ilə yekun vurmuş və ölkələrinin gələcək inkişafı üçün əsas mərhələləri müəyyən ediblər. İki dövlətin liderləri mövcud vəziyyətin qiymətləndirilməsində, regional proseslərə baxışlarında və uzunmüddətli strategiyanın formalaşdırılmasında oxşar mövqelər nümayiş etdirirlər.
Regional qarşılıqlı əlaqələrin transformasiyasından danışan Prezident İlham Əliyev Cənubi Qafqazdan Orta Asiyaya qədər uzanan geniş regionun yeni inkişaf modelinə doğru böyük bir transformasiya keçdiyini vurğulayıb.
"Mərkəzi Asiya-Azərbaycan birliyi və C5-in C6-ya çevrilməsi bu gün təkcə bizim bölgəmiz üçün yox, dünya üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki bağlantılar, nəqliyyat, logistika bu gün bir çox aparıcı beynəlxalq aktor üçün böyük önəm daşıyır və burada Mərkəzi Asiyanı Qərblə coğrafi nöqteyi-nəzərdən birləşdirə biləcək yeganə etibarlı ölkə Azərbaycandır", - deyə dövlət başçısı bildirib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev həmçinin, 2025-ci ilin Azərbaycanla Ermənistan arasında uzun illər davam etmiş münaqişənin siyasi müstəvidə başa çatması baxımından dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirildiyini vurğulayıb. Dövlət başçısının sözlərinə görə, ölkə keyfiyyətcə yeni bir reallığa qədəm qoyub və bunu sülh və quruculuq dövrü adlandırıb. Dövlət başçısı ayrıca qeyd etdi ki, sülh şəraitində yaşanan ilk ayların özündə belə artıq praktiki nəticələr müşahidə olunur - cəmiyyətdə müsbət əhval-ruhiyyə formalaşıb və iqtisadi imkanlar genişlənib. Ölkə başçısının qiymətləndirdiyi kimi, bu amillər gələcək inkişaf üçün dayanıqlı əsas yaradır və Azərbaycanın uzunmüddətli vəzifələrin həllinə diqqət yetirməsinə imkan verir.
Qazaxıstan Prezidenti müsahibəsində də oxşar mülahizəni təkrarlamışdır. Kasım-Jomart Tokayev 2025-ci ili əhəmiyyətli sosial-iqtisadi nailiyyətlər dövrü kimi qiymətləndirərək rekord iqtisadi artımı, ÜDM-in artımını və adambaşına düşən gəlirin artmasını qeyd etmişdir. Bununla belə, o, bu nəticələrin arxayınlıq üçün bir səbəb olmamalı olduğunu vurğulayaraq, inflyasiya ilə bağlı risklər və iqtisadi modelin dayanıqlığının gücləndirilməsi zərurəti də daxil olmaqla, davam edən risklərə işarə etmişdir.
Qazaxıstan Prezidentinin çıxışının əsas mövzusu daxili transformasiyaların dönməzliyi olmuşdur. O, açıq şəkildə bildirmişdir ki, ilin əsas nəticəsi dövlətin və iqtisadiyyatın modernləşdirilməsinə yönəlmiş genişmiqyaslı islahatlara ehtiyacın ictimaiyyət tərəfindən daha da yaxşı başa düşülməsidir. Yeni vergi məcəlləsinin qəbul edilməsi, enerji və kommunal xidmətlər sektorlarının modernləşdirilməsi üzrə milli layihənin başlanması və institusional islahatların davam etdirilməsi ölkənin alternativi olmayan vahid strategiyanın elementləri kimi təqdim edilmişdir.
Bu kontekstdə iki liderin yanaşmaları açıq oxşarlıqlar nümayiş etdirir. Həm Bakı, həm də Astana islahatlara vəziyyətlə bağlı siyasi qərarlar kimi deyil, regional və qlobal mühitdəki dəyişikliklərin diktə etdiyi obyektiv zərurət kimi baxır. Söhbət adaptiv inkişaf modelindən daha davamlı və strukturlaşdırılmış strategiyaya keçiddən gedir.
Hər iki müsahibədə regionun nəqliyyat və logistika əlaqəsi mövzusu əsas yer tutmuşdur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanı mövcud geosiyasi kontekstdə Mərkəzi Asiyanı Qərblə etibarlı şəkildə birləşdirə bilən əsas coğrafi halqa qeyd edib. Prezident İlham Əliyev ölkə ərazisindən tranzit daşımaların artdığını, o cümlədən 100 mindən artıq konteynerin keçdiyini qeyd edərək, bu göstəricinin daha genişmiqyaslı proseslərin yalnız başlanğıcı olduğunu diqqətə çatdırıb.
Xüsusi diqqət Orta Dəhlizin inkişafına və onun Zəngəzur dəhlizi hesabına gücləndirilməsi perspektivlərinə yönəldilmişdir. Bu dəhliz təkcə daxili əlaqəliliyin vasitəsi kimi deyil, həm də beynəlxalq nəqliyyat marşrutu kimi nəzərdən keçirilir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin sözlərinə görə, Çin və Mərkəzi Asiya ölkələrindən gələn yüklər bu marşrutdan getdikcə daha fəal istifadə edəcək və bu da onun Avrasiya nəqliyyat sistemində əhəmiyyətini artıracaqdır.
Kasım-Jomart Tokayev isə öz növbəsində Qazaxıstanın tranzit-logistika potensialının strateji əhəmiyyətini vurğulayaraq, bağlılığın ölkənin iqtisadi inkişafında əsas element olduğunu qeyd etmişdir. "Dostık–Moyıntı" yeni dəmir yolu magistralının istismara verilməsi Çin ilə Avropa arasındakı marşrutun buraxılış qabiliyyətini dəfələrlə artıracaq addım kimi təqdim olunmuşdur. Prezident həmçinin limanların, hava limanlarının, dəmir yolu qovşaqlarının modernləşdirilməsini və rəqəmsal ekosistemin inkişafını əhatə edən kompleks yanaşmanın vacibliyini qeyd etmişdir.
Hər iki halda nəqliyyat ayrıca sahə kimi deyil, iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarının, investisiyaların və texnologiyaların maraqlarının kəsişmə nöqtəsi kimi dəyərləndirilir ki, bu da müasir inkişafda bağlılığın roluna dair oxşar anlayışı əks etdirir.
Energetika mövzusu iki liderin yanaşmalarında üst-üstə düşən digər istiqamət olmuşdur. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində dünya iqtisadiyyatında bərpa olunmayan yanacağın roluna realist baxışın vacibliyini birbaşa ifadə edərək, bu reallığın nəzərə alınmamasının dayanıqlı inkişafın maraqlarına uyğun olmadığını vurğulamışdır. Eyni zamanda, o, bərpa olunan enerji mənbələrinin genişmiqyaslı inkişafı və ölkənin enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsi üzrə konkret planları açıqlayıb.
Kasım-Jomart Tokayev də oxşar çağırışlardan bəhs edərək, Qazaxıstanın enerji və kommunal sisteminin yenilənməsi zərurətinə diqqət çəkmişdir. O qeyd edib ki, etibarlı enerji istehsalı olmadan məlumat mərkəzlərinə, yüksək məhsuldarlı hesablama sistemlərinə və avtomatlaşdırılmış istehsallara əsaslanan yeni texnoloji iqtisadi modelə keçid mümkün deyil. Bu kontekstdə atom elektrik stansiyalarının tikintisi uran hasilatında dünya lideri olan ölkə üçün rasional və artıq gecikmiş addım kimi təqdim olunmuşdur.
Energetika sahəsində hər iki lider praqmatik və suveren yanaşma nümayiş etdirir; burada alətlərin seçimi - karbohidrogenlərdən bərpa olunan enerji və nüvə energetikasınadək - ideoloji mülahizələrlə deyil, inkişafın praktik və uzunmüddətli dayanıqlığın təmin edilməsi məqsədləri ilə müəyyən olunur.
Azərbaycan və Qazaxıstan öz vəzifə və imkanlarını anlamaqla yeni inkişaf mərhələsinə daxil olurlar. Bakı və Astana üçün əsas istiqamətlər sabitlik, proqnozlaşdırıla bilmə və uzunmüddətli planlaşdırmadır. Mürəkkəb tarixi mərhələlərin başa çatdırılması, struktur islahatlarının həyata keçirilməsi, nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı və enerji bazasının möhkəmləndirilməsi ayrı-ayrı addımlar kimi deyil, vahid strategiyanın tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilir. Bu mənada Prezident İlham Əliyevin və Kasım-Jomart Tokayevin yanaşmaları əldə edilmiş sabitliyi dayanıqlı inkişafa çevirmək və ölkələrinin regiondakı rolunu gücləndirmək istiqamətində oxşar məqsədi əks etdirir.
