BAKI,TurkicWorld
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Hörmüz boğazında gəmiçilik fəaliyyətinin bərpası istiqamətində aylardır davam edən diplomatik səylərin nəticə verməməsindən təəssüfləndiyini açıqlayıb. Türkiyə lideri beynəlxalq hüquq mexanizmlərinin zəiflədiyini, dövlətlərarası razılaşmaların təsir gücünü itirdiyini və beynəlxalq məhkəmələrin qərarlarının icra olunmadığını bildirib.
TurkicWorld xəbər verir ki, Rəcəb Tayyib Ərdoğan bu barədə İstanbulda keçirilən Beynəlxalq Ədalət Sammitində çıxışı zamanı danışıb. Türkiyə Prezidenti Hörmüz boğazında yaranmış vəziyyətlə yanaşı, mövcud beynəlxalq idarəetmə sisteminin fəaliyyətini də tənqid edib.
Ərdoğan Hörmüz boğazındakı vəziyyətdən narahatlığını ifadə edib
Türkiyə Prezidenti Hörmüz boğazında gəmiçilik fəaliyyətinə maneələrin aradan qaldırılması üçün bir neçə aydır göstərilən səylərin uğursuzluqla nəticələnməsindən təəssüfləndiyini bildirib.
Ərdoğanın açıqlaması beynəlxalq dəniz nəqliyyatı və enerji daşımaları baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyan bu strateji su yolunda yaranmış problemlərin davam etdiyini göstərir.
Hörmüz boğazı Fars körfəzini Oman körfəzi və Ərəbistan dənizi ilə birləşdirən əsas dəniz keçidlərindən biridir.
Bu marşrut xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanı, İran, İraq, Küveyt, Qətər və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri kimi enerji istehsalçılarının beynəlxalq bazarlara çıxışı baxımından mühüm rol oynayır.
Boğazda gəmiçilik fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması enerji məhsullarının daşınmasına və beynəlxalq ticarət marşrutlarına təsir göstərə bilər.
Bununla belə, Türkiyə Prezidentinin çıxışı barədə yayılan məlumatda boğazın fəaliyyətinin bərpası üçün aparılmış danışıqların iştirakçıları və konkret diplomatik təşəbbüslər barədə ətraflı məlumat verilməyib.
Beynəlxalq razılaşmaların təsir gücü zəifləyib
Rəcəb Tayyib Ərdoğan çıxışında beynəlxalq hüququn mövcud vəziyyətinə də toxunub.
Türkiyə liderinin sözlərinə görə, beynəlxalq münasibətlərin tənzimlənməsi üçün yaradılmış hüquqi mexanizmlər getdikcə daha çox diqqətdən kənarda qalır.
“Beynəlxalq razılaşmalar öz təsir gücünü itirib. Eyni zamanda, beynəlxalq məhkəmələrin qəbul etdiyi qərarlar artıq icra olunmur”, – deyə Ərdoğan bildirib.
Prezident beynəlxalq hüquqi öhdəliklərin yerinə yetirilməməsini mövcud qlobal idarəetmə sisteminin əsas problemlərindən biri kimi təqdim edib.
Onun fikrincə, beynəlxalq müqavilələrin və məhkəmə qərarlarının icra edilməməsi beynəlxalq institutların effektivliyinə dair suallar yaradır.
Ərdoğan BMT sisteminin legitimliyini sual altına alıb
Türkiyə Prezidenti çıxışında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) mövcud fəaliyyət modelini də tənqid edib.
Ərdoğan bildirib ki, beynəlxalq ictimaiyyətin iradəsini əks etdirməyən bir sistemin legitim və ədalətli hesab edilməsi mümkün deyil.
Onun sözlərinə görə, BMT sistemi beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyini və gözləntilərini nəzərə almadığı halda ədalət prinsiplərinə tam cavab verə bilməz.
Türkiyə lideri beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətində təmsilçilik və ədalət məsələlərinin əhəmiyyətini vurğulayıb.
Ərdoğanın bu fikirləri Ankaranın beynəlxalq idarəetmə mexanizmlərinin daha geniş təmsilçilik əsasında fəaliyyət göstərməsinə dair mövqeyi ilə səsləşir.
Hörmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyi üçün strateji əhəmiyyət daşıyır
Hörmüz boğazı dünya enerji ticarətinin mühüm nəqliyyat marşrutlarından biri hesab olunur.
Fars körfəzi ölkələrindən ixrac edilən böyük həcmdə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz bu dəniz yolu vasitəsilə beynəlxalq bazarlara daşınır.
Boğazın fəaliyyətində yaranan fasilələr enerji təchizatı zəncirlərinə, dəniz daşımalarının təhlükəsizliyinə və beynəlxalq bazarlarda qiymət gözləntilərinə təsir göstərə bilər.
Bu baxımdan Hörmüz boğazında gəmiçiliyin bərpası yalnız region ölkələri üçün deyil, qlobal enerji istehlakçıları və beynəlxalq nəqliyyat şirkətləri üçün də əhəmiyyətlidir.
Türkiyə Prezidentinin açıqlamasında isə boğazdakı mövcud məhdudiyyətlərin nə vaxt aradan qaldırılacağı barədə konkret proqnoz səsləndirilməyib.
Türkiyə beynəlxalq hüquq və ədalət məsələlərini gündəmə gətirib
İstanbulda keçirilən Beynəlxalq Ədalət Sammitində Ərdoğanın çıxışı beynəlxalq hüququn tətbiqi, məhkəmə qərarlarının icrası və qlobal idarəetmə sisteminin legitimliyi kimi məsələlərə yönəlib.
Türkiyə Prezidenti beynəlxalq razılaşmaların effektivliyinin azalması ilə bağlı narahatlığını ifadə edərək mövcud institutların fəaliyyətinə yenidən baxılmasının vacibliyinə diqqət çəkib.
Ərdoğanın Hörmüz boğazı ilə bağlı fikirləri isə strateji dəniz yollarında yaranan problemlərin diplomatik vasitələrlə həllinin çətinliklərini gündəmə gətirib.
Ankara boğazın fəaliyyətinin bərpası istiqamətində aparılan səylərin indiyədək nəticəsiz qaldığını bildirir.
