BAKI, TurkicWorld
12 yanvar 2010-cu il tarixində Haiti tarixinin ən ağır təbii fəlakətlərindən biri baş verdi. Yerli vaxtla axşam saatlarında qeydə alınan güclü zəlzələ ölkənin paytaxtı Port-o-Prens və ətraf bölgələri demək olar ki, tamamilə dağıtdı.
Seysmik baxımdan yüksək riskli ərazidə yerləşən ölkə Dominikan Respublikası ilə birlikdə Hispaniola adasında, Şimali Amerika və Karib tektonik plitələrinin kəsişmə zonasında yerləşir. Tarixi mənbələrdə Haitidə 1751, 1770, 1842 və 1946-cı illərdə də dağıdıcı zəlzələlərin baş verdiyi qeyd olunur. Lakin dərin yoxsulluq səbəbindən infrastrukturun zəifliyi və fövqəladə hallara hazırlıq səviyyəsinin aşağı olması 2010-cu il fəlakətinin təsirini qat-qat artırdı.
Zəlzələnin maqnitudası 7,0 olub. Episentri Port-o-Prensdən təxminən 25 kilometr məsafədə yerləşən təkan Kuba və Venesuela ərazilərində də hiss edilib. İlk sutka ərzində səkkiz güclü afterşok qeydə alınıb, sonrakı iki həftə ərzində isə 50-dən çox təkrar təkan baş verib.
Paytaxtdakı xəstəxanaların əksəriyyəti, Sərhədsiz Həkimlər təşkilatına məxsus üç tibb mərkəzi, hava və dəniz limanları ciddi zərər gördü. Telekommunikasiya sistemləri iflic oldu, əsas yollar yararsız hala düşdü. Təxminən 300 min bina, əsasən yaşayış evləri, tamamilə dağıldı. Milli Assambleya binası və Port-o-Prens katedrali də yerlə-yeksan oldu.
İnsan itkisi son dərəcə ağır idi. Beynəlxalq qurumların geniş qəbul edilən hesablamalarına görə, 220 mindən çox insan həlak olub. Haiti hökuməti isə ölənlərin sayını 316 mindən artıq göstərib. Rəsmilər dəqiq rəqəmin müəyyən edilməsinin mümkünsüz olduğunu etiraf ediblər. Təxminən 1 milyon nəfər evsiz qalıb.
Zəlzələdən dərhal sonra yayılan görüntülər qlobal miqyasda geniş humanitar reaksiyaya səbəb oldu. Dominikan Respublikası ilk yardım göstərən ölkələrdən biri oldu. Dünyanın müxtəlif bölgələrindən dövlətlər maliyyə və humanitar yardım göndərdi. Port-o-Prens hava limanı fasiləsiz işləsə də, yardımın qəbulu və paylanması böyük çətinliklərlə üzləşdi. ABŞ və Böyük Britaniya da daxil olmaqla bir sıra ölkələrin hərbi qüvvələri yaralıları dənizdə yerləşən hospital gəmilərinə köçürdü.
22 yanvar tarixində təşkil edilən “Haiti üçün Ümid” adlı televiziya marafonu bir gün ərzində 58 milyon dollar vəsait toplayaraq rekord göstərdi. Buna baxmayaraq, dağıdılmış infrastruktur yardımın effektiv çatdırılmasını məhdudlaşdırdı. Zəlzələdən altı ay sonra belə vəziyyət rəsmi olaraq fövqəladə hal kimi qiymətləndirilirdi və təxminən 1 milyon insan çadırlarda yaşamağa davam edirdi. 2010-cu ilin oktyabrında başlayan vəba epidemiyası isə əlavə olaraq 3 300-dən çox insanın həyatına son qoydu.
Mütəxəssislərin qiymətləndirmələrinə görə, Haitinin bu fəlakətdən tam bərpa olunması hələ də mübahisə mövzusudur. Lakin 2010-cu il zəlzələsinin sosial, iqtisadi və siyasi təsirləri ölkənin həyatında növbəti on il ərzində açıq şəkildə hiss olunub.
