ABD’nin İran limanlarına ve Hürmüz Boğazı geçişlerine yönelik başlattığı abluka, bölge ülkelerinden petrol ve doğal gazın akışının aksaması yani petrolün ve doğal gazın uluslararası piyasalara ulaşmaması demektir.
Hürmüz Boğazı’ndaki bu belirsizlik hem petrol piyasalarını etkiliyor hem de neden olduğu belirsizlikle dünya ekonomisinde kırılganlığa neden oluyor.
Çünkü Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin ve önemli miktarda sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) geçtiği ve dolayısıyla küresel enerji arz güvenliğinin kalbidir.
Bu durum, küresel ekonomiyi yüksek fiyat artışları karşısında savunmasız hale getirmektedir.
ABLUKA SÜRESİNİN UZAMASI VE HÜRMÜZÜN KAPALI KALMASI
Eğer abluka uzar ve Hürmüz Boğazı tamamen kapanırsa, petrolün varil fiyatlarında sert bir yükseliş kaçınılmaz hale gelir.
Özellikle petrol ve doğal gaz rotalarının değişmesiyle artan maliyetler enflasyonu yeniden tetikleyecektir.
Buna ek olarak, enerji arz güvenliğinde yaşanacak sorunlar nedeniyle enerjiye bağımlı bir çok ülke ekonomilerinde yaşanacak üretim kesintileri, küresel bir stagflasyon dalgasına neden olacaktır.
Dolayısıyla, ablukanın uzaması ve Hürmüz Boğazı’nın tamamen kapanması dünya ekonomisinde ekonomik ve siyasi istikrarın kaybedilmesi anlamına gelecektir.
YENİ BİR ENERJİ KRİZİ Mİ?
Hürmüz Boğazı’nda devam eden abluka ve kapanma, 1973 ve 1979 petrol krizlerini hatırlatmaktadır.
1973 ve 1979 petrol krizlerinin neden olduğu arz şokları kısa sürede fiyatları arttırmış, enflasyonu körüklemiş ve birçok ülkeyi ekonomik krize ve borç krizine sürüklemişti.
Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının uzun sürmesi ve ablukanın devamı ile beraber petrol fiyatlarında yaşanacak kalıcı bir artış, doğrudan akaryakıt maliyetleriyle, ulaştırma ve üretim maliyetlerini artırarak üretimi yavaşlatma riski yani stagflasyona neden olabilir.
Özellikle, körfez bölgesinden petrol ve doğalgaz ithal eden Asya’nın büyük ekonomileri olan Çin, Hindistan, Japonya, Güney Kore gibi ülkelerde yaşanacak enerji arz güvenliği sorununun, zincirleme olarak dünya ekonomisini derinden etkileme potansiyeli yüksektir.
Dolayısıyla Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak bir abluka sadece bölgesel bir kriz olmayacaktır. Bu ablukanın küresel ekonomiyi, mevcut enerji mimarisini ve düzeni derinden etkileyecek potansiyeli bulunmaktadır.
Yazar: Erdal Tanas Karagöl
